De grote dijkdoorbraak van 2011

• Tweet

De dag na Kerstmis – de buik nog vol van het eten – las ik een perfect getimed opiniestuk in de krant. Over de Nederlander en zijn bevoorrechte positie, en zijn angst om die positie kwijt te raken. Over zijn onvrede en verongelijktheid.

Nederlanders vormen één van de welvarendste volken ter wereld. Wij zitten met ons bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in de top drie van de EU.

Ons onderwijssysteem is van een hoog niveau, en we kunnen ons de prijs daarvan goed veroorloven. Zo is het ook met onze gezondheidszorg.

Materieel hebben we niets te klagen. We richten het huis in zoals we willen, persen ons doorvoede lichaam steeds in de laatste mode, gaan een paar maal per jaar op vakantie en voor veel voordeuren staan minstens twee auto’s.

Wij doen het goed in de wereld en we doen het vooral goed voor onszelf.

En toch zijn we niet blij

Als de kwaliteit van de gezondheidszorg in het geding komt, of onze eisen hoger worden en daarom de kosten stijgen, dan klagen we steen en been. Dat willen we niet betalen. Laat daar een “hogere macht” voor opdraaien.

Als we andere culturen op straat zien, omdat de wereld internationaler wordt (waar wij flink van profiteren), dan slaat de angst ons om het hart: “Ze zullen de boel toch niet overnemen?”

Als industrie en diensten bij ons verdwijnen, omdat de structuur van de maatschappij verandert, dan slaan TNT-ers en AH-ers massaal aan het staken. Alsof ze dat vooruit helpt.

Ja, we willen hem graag bewonderen, die buitenlandse folklore, maar niet binnen Hollandse dijken. We komen wel kijken als het ons schikt. Daar hebben we de vakanties voor.

En wat die TNT-ers en AH-ers betreft: Denk niet dat ze een uitzondering zijn. Je hoeft maar te porren in andere antieke organisaties. Ook daar gaan ze dan net zo goed met borden de straat op.

We zijn schuldig aan een misvatting

We vinden onze bevoorrechte positie maar heel vanzelfsprekend. Wij denken dat het een verdienste is waar we louter onszelf voor hoeven te bedanken.

Maar dat is een misvatting.

Natuurlijk, er is hard voor gewerkt, maar er is ons ook veel in de schoot geworpen. Onze gunstige ligging bijvoorbeeld: toegankelijk aan de zee, met een groot achterland en een mild klimaat.

We maken deel uit van het westen en profiteren daardoor mee van een hoog technologisch niveau en van de toegang tot belangrijke grondstoffen. Maar ook van een industrie en een dienstensector die zijn opgebouwd toen het milieu en de natuur die last van alleen dit deel van de wereld nog wel dragen konden.

Oh ja, en niet vergeten, speciaal voor de lage landen, we profiteren nog steeds van een financiële basis die al in de Gouden Eeuw gelegd is (en niet altijd even netjes).

Wie is er eigenlijk verantwoordelijk?

We willen alles graag exact zo houden als het is. Net als onszelf.

Laat het binnen de dijken liever niet veranderen, want het werkt wel makkelijk zo. De verantwoordelijkheid ligt bij het collectief. Je kunt dus altijd wijzen met je vinger, en dat hoeft nooit naar jezelf.

Maar oh jee, we zijn vergeten dat we zèlf het collectief zijn!

Die medewerker die je slecht of niet te woord staat bij T-Mobile, dat is je eigen zoon of dochter in een bijbaan op een callcenter.

De bureaucratische fabriek die Philips, KPMG, Ministerie of Gemeentehuis heet, daar staat jouw bureau met een in- en uitbak die jij vol hebt laten lopen, niet een ander.

Schrik niet als je de dijk opklimt

Er is nog iets, over collectief gesproken. Kijk eens om je heen. Klim eens op die Hollandse dijk. Wat zie je dan? Wat gebeurt daarbuiten?

De wereld ontwikkelt zich en het gaat razendsnel. We raken onze bevoorrechte positie kwijt. Landen als India en China nemen de leiding snel over. Dat is even slikken. Niets blijkt meer vanzelfsprekend.

Andere culturen en werelddelen streven ons voorbij.

De dijkdoorbraak van 2011

We moeten echt anders leren denken, de verongelijktheid van ons afschudden. Onze luxe is niet logisch en het erfpacht zeker niet eeuwigdurend.

We moeten open leren staan. Er gebeurt zo veel met de wereld. Dat kunnen wij niet keren door de dijken steeds maar op te hogen. Zo missen we steeds meer van wat er buiten ons gebeurt.

We moeten niet bang zijn om juist de dijken door te steken. In ons hoofd en rond ons landje. Dat geeft ons kansen om eruit te gaan, nieuwe mogelijkheden te ontdekken, creatief te wezen, verrassende samenwerkingen te beginnen, en de kleurrijke buitenwereld te leren waarderen.

Stel nou eens dat we het anders doen. Dat we het nieuwe jaar aangrijpen als een mooi moment. Stel dat we in 2011 de Hollandse dijken eenvoudig slopen. Zou dat niet een doorbraak van jewelste geven?

Steek de spades vast in de grond. Ik wens iedereen zijn grote doorbraak toe.

Vrije groet en een fantastisch 2011,