Wees geen loonslaaf bij een werkfabriek

• Tweet

Eventjes terug heb ik samen met jou vastgesteld dat het Vrije Werken niet alleen voor ondernemers is weggelegd. Het is er net zo goed voor mensen in loondienst. Al die medewerkers bij KPN, ASML, Shell, ABN-AMRO, het Provinciehuis en het Stadskantoor.

Maar – zo was ook de conclusie – dan moeten die grote jongens wel de ruimte maken. Loslaten en vertrouwen dus.

En dat gaat ze lukken. Als zij maar beseffen dat ze er zelf beter van worden: van de werklust, motivatie, creativiteit en hapiness van Vrije Werkers met een maandsalaris.

Dit is een stuk voor iedereen die in loondienst is en wel eens ervaren heeft dat werken ‘voelt als een harnas’, of dat het je een beeld geeft van jezelf als ‘een sinaasappel die langzaam wordt uitgeperst’.

Het is hard nodig dat er wat verandert. Te veel mensen – één op de tien – eindigen hun loonslaafbaan in een burn-out.

Waar ligt jouw verantwoordelijkheid?

Oké, vorige keer ging het over de verantwoordelijkheid van de bestuurders van de werkfabrieken waar Intensieve Menshouderij de cultuur is. Misschien heb je dat boek van Jaap Peters en Judith Pouw in de tussentijd gelezen. Ik kan het je aanbevelen.

Maar – en ik spreek elke werknemer rechtstreeks aan nu – waar ligt jouw verantwoordelijkheid? Wat wil jij bijdragen aan de verandering?

Het zou wel al te makkelijk wezen als je alles van de besturen af laat hangen. Daar hangen de oren naar de aandeelhouders. Afwachten tot ze bovenin actie nemen is niet slim. De kans dat alles bij het oude blijft, is dan wel erg groot.

Laten we er liever voor kiezen de zaken bottom-up aan te pakken. Start bij jezelf dus. Volgens Jaap Peters en Judith Pouw zijn er vier vragen die jij je stellen moet:

1. Voor mezelf beginnen of van binnenuit werken?
2. Hoe wil ik mijn energie gebruiken?
3. Hoe breng ik dat in mijn werk tot uiting?
4. Ga ik voor een grote of kleine interventie?

1. Voor mezelf beginnen of van binnenuit werken?

Dit is de principiële eerste keuze die je maken moet.

Word je eigen baas, dan kun je het helemaal op jouw manier gaan doen. Je bent in één klap van alle ballast verlost, maar je moet het helemaal zelf gaan verdienen. De druk is groot en je weet vooraf nooit of je slaagt.

Kies je niet voor het ondernemen, dan moet je van binnenuit gaan werken aan de verandering. Ga dan door naar de volgende vraag.

2. Hoe wil ik mijn energie gebruiken?

Stop jij je energie in nog meer uniformiteit, controle, bureaucratie? Of ga jij je baan anders doen? Stop jij energie in empathie, creativiteit en eigen initiatief.

De gevolgen van de eerste keuze kennen we al twee eeuwen. De beloning is korte winst, snel geld, en nu we zoveel verder zijn, steeds voelbaarder akelige bijeffecten voor mens, milieu en maatschappij.

Bij de tweede keuze ga je voor duurzaamheid, lange termijn en werkplezier. Op naar vraag 3 dan.

3. Hoe breng ik dat in mijn werk tot uiting?

Dit is de lastigste vraag, want nu komt de praktijk. Je kunt wel willen, maar hoe ga je het doen?

Je moet gewetenskeuzes maken in je carrièrestappen.

Wat zegt jouw hart? Draait het om cv’s, machtsposities, het snelle geld?

Of zegt jouw hart: ‘Kijk naar de inhoud van je werk en de echte waarde die je toe kunt voegen voor de klant, voor de maatschappij en uiteindelijk voor de organisatie waar je werkt.’

Het antwoord is eigenlijk niet zo moeilijk, maar de Intensieve Menshouderij is helaas anders ingesteld. Daar zijn macht, geld en politiek de hoofdrol gaan spelen in de loop der tijd. Verwacht dus niet meteen een dankjewel van je baas als jij je hart volgt.

Toch is er hoop, want uiteindelijk wil ook hij van het keurslijf af. Alleen, hij moet het antwoord op vraag 4 ook snappen.

4. Ga ik voor een grote of kleine interventie?

Grote interventies zijn de oude reorganisaties. Met veel neveneffecten waar weer reorganisaties op volgen. Er treedt een soort verslaving op. Echt iets voor de oude managers. Daar hoor jij niet bij. Die keuze heb jij al gemaakt.

Kleine interventies beloven een natuurlijker proces. Laat het maar organisch gebeuren. Kleine stappen bieden overzicht. Kleine stappen kun je bijsturen. Kleine stappen kunnen bottom-up gebeuren. De organisatie wordt vrijer en decentraler.

In kleine stappen kan iedereen zijn ei kwijt en de motivatie voelen. Het bedrijfsdoel wordt een gezamenlijke missie.

Hier ligt jouw verantwoordelijkheid en tevens je plezier

KPN, ASML, Shell, ABN-AMRO, het Provinciehuis en het Stadskantoor; we moeten er gewoon vanaf. Althans van hun manier van werken. Ze zijn te traag, te log, te groot, veel te inflexibel. Ze hangen van bureaucratie, controle, oud geld en oude macht aan elkaar.

Onze wereld kan daar niks meer mee. Het industriële tijdperk is voorbij, het informatietijdperk op z’n end. De wereld is al zoveel verder. We moeten anders leren denken. Het is tijd voor een geheel nieuw brein in een meer creatieve maatschappij waar empathie de boventoon voert.

De verandering vindt reeds plaats, de macht wordt herverdeeld, hoe dan ook. ‘Power to the people’, met dank aan internet. Als de grote jongens niet meedoen, dan overkomt het ze. Dan zijn de rapen gaar, want dan hebben ze het nakijken.

Ze zijn star, dus ga niet zitten wachten tot ze meedoen. Gooi het juk van loonslaaf van je af: wordt een Vrije Werker met een maandsalaris. Doe jezelf dat plezier, doe jouw werkgever dat plezier.

Help onze wereld met een zetje in de juiste richting. Daar ligt jouw verantwoordelijkheid!