Het Mona Lisa inzicht over gratis content

• Tweet

Ik heb nieuws voor iedereen die nog twijfelt aan het nut van gratis content. Maar voor ik dat kan vertellen, moet ik eerst een ervaring met je delen.

Het meest beroemde schilderij ter wereld

Ik heb je al eens doorgezaagd over mijn liefde voor Parijs. Die stad die door al zijn musea zelf zo’n beetje één groot museum is. Zeg maar gerust een openluchtmuseum, want de beveiliging is overal zo lek als een mandje. Een beetje souvenirjager loopt zo met een Picasso of een Matisse onder zijn arm naar buiten. Dat kwam met die schandalige kunstroof van afgelopen voorjaar weer eens pijnlijk voor het voetlicht.

Maar er is één uitzondering. Er is één schilderij dat als een fort wordt bewaakt. Het is een klein paneel met een magische aantrekkingskracht. Als je het wilt zien, moet je je geduldig scharen in de mensenmassa in de speciale zaal van het Louvre waar het hangt.

Langzaam schuifel je dan een beetje dichterbij, richting de vrijstaande wand die op tweederde van die zaal is neergezet. Daaraan hangt het meest beroemde schilderij ter wereld. Op zo’n tweeëneenhalve meter hoogte, in een soort van ondiepe nis die is afgedekt met een dikke glasplaat.

Je wordt gedwongen het van een afstandje te aanschouwen, want voor de wand staat een ferme, halfronde balustrade die al te nieuwsgierige mensen de weg verspert. Links en rechts, waar de balustrade de wand nadert, staat bewakingspersoneel. Op de bewegingen van het publiek wordt scherp gelet.

De Mona Lisa van Leonardo da Vinci, 77 bij 53 centimeter, 507 jaar jong en still going strong.

Waarom wil iedereen die glimlach zien?

Iedereen wil de Mona Lisa zien. Ga je naar Parijs? Dan ga je naar het Louvre, en dan bezichtig je de Mona Lisa. Al het andere kan altijd nog.

Wat maakt dat schilderij toch zo beroemd en waardevol?

Zou iedereen het betoverend en prachtig vinden? Zou iedereen de bijzondere waarde ervan herkennen? Zou iedereen weten welke baanbrekende elementen Leonardo da Vinci erin heeft verwerkt?

Toen ik zelf ben gaan kijken, had dat weinig met die vragen van doen. Er was iets anders dat ik niet kon definiëren. Ik moest er gewoon naar toe. Dat deden al die anderen immers ook.

En toen las ik laatst het antwoord in een filmbespreking. (Ik kan hem helaas niet linken; het was in de papieren versie van NRC-Next van 5 augustus 2010.)

Echt ontleent zijn waarde aan onecht

Van de Iraanse regisseur Abbas Kiarostami is dit voorjaar een speelfilm verschenen: Copie conforme met Juliette Binoche in een hoofdrol. Over een galeriehoudster in Toscane die bij een lezing de schrijver ontmoet van een boek dat gaat over het verschil tussen een kunstreproductie en het origineel.

Ik heb hem nog niet gezien, maar volgens mij moet die film de moeite waard zijn. Maar daar gaat het nu niet over. Waar het wel over gaat is het thema van de film: origineel versus reproductie.

In de bespreking wordt Kiarostami gevraagd waarom hij dit thema zo interessant vindt. En dan antwoordt hij het volgende:

Het is een onderwerp dat me al lang bezig houdt. Dat er elke dag mensen naar het Louvre komen om de Mona Lisa te zien, komt doordat iedereen zo bekend is geraakt met de reproducties van het schilderij. Dat heeft niets te maken met het schilderij zelf. De reproducties bepalen de waarde van de Mona Lisa, niet andersom. Daar geloof ik sterk in.

De reproducties bepalen de waarde van de Mona Lisa. Echt ontleent zijn waarde aan onecht.

Daar was mijn antwoord! Daarom wil iedereen dat schilderij een keer in levende lijve zien.

Het nut van gratis content

Iedere week wordt de Mona Lisa ergens op de wereld opnieuw gebruikt voor een of ander promotiedoel, zo heb ik ooit eens gelezen.

En, inderdaad, je kunt niet om de Mona Lisa heen. Overal kom je reproducties tegen. In kranten, tijdschriften, affiches. Op internet, op televisie. Niets verhullende weergaves. Levensechte afbeeldingen.

Lekker gemaakt door al die gratis kopieën verlangen we hevig naar het origineel.

Ook al weten we inmiddels exact hoe het eruit ziet, we willen altijd proeven aan het origineel. Dat blijft waardevol en bijzonder. Het voegt een extra dimensie toe aan onze belevingswereld. Daar willen we graag voor betalen, want we voelen ons er beter door.

Ziedaar het nut van gratis content. Wie slim is, maakt de beste kopieën kosteloos. Originele diensten krijgen er veel waarde door.