Open je kinderhart en voel de beloning van het schrijven

• Tweet

Let op, dit is wetenschap: ons gedrag wordt van nature bepaald door waar ons hart nu – op dit moment dus – sneller van gaat kloppen. Wij kijken nauwelijks vooruit.

Dat was handig in de bushbush. Zo kon je snel beslissen. Zie je een lekker kippetje? Erop af. Nu meteen! Smullen, voor een ander het wegkaapt. Hoor je het brullen van een leeuw? Als de sodemieter ervan tussen! Voordat er van jou gesmuld wordt.

Tegenwoordig gaat het over straf en beloning

Zo werkt dat nog steeds. Alleen in onze tijd gaat het over straf en beloning. En wat het eerste volgt, daar gedragen we ons naar. (Voor wie me niet gelooft, lees Dromen Durven Doen van Ben Tiggelaar.)

In het verkeer zie je dat dagelijks. We trappen nog wat steviger op het gas voor de snelle kick. Dat er weken achteraf een bekeuring in de bus rolt, is veel te ver verwijderd van de daad om ons gedrag echt te sturen.

Alleen niet waar een flitspaal staat. De flitspaal is de meesterzet van de verkeerspolitie die ons de straf meteen laat voelen. Die flitspaal werkt fantastisch. (Totdat we hem voorbij zijn. Dan gaan we toch weer voor de snelle kick. Zo houdt de wetenschap zijn gelijk.)

Wat heeft dat in hemelsnaam met schrijven te maken?

Ben er maar eerlijk over: schrijven voelt voor heel veel mensen als een straf. We associëren het met huiswerk, strafwerkregels, opstellen maken, proefwerken, examen doen, saaie scripties, ga zo nog maar even door.

Dat er, als je bent uitgeschreven, een heerlijk voldaan, zeg maar gerust geluksgevoel volgt, is te ver verwijderd van de eerste letters op papier om je gedrag echt te sturen.

De lol van schrijven is er vanaf dag één – die dag waarop we op de basisschool begonnen met het ABC – liefdevol en vakkundig uitgeramd. Schrijven is straf. Als de sodemieter ervan tussen dus!

Ons oergevoel zegt ons dat we dat gedrag moeten vermijden. Zou het direct beloond worden, dan zouden we dat heel anders zien. Straf en belonen hebben alles met lekker schrijven te maken.

Als kind herkende je de beloning heel goed

Goed, vergeet alles wat je leerde na dag één van het ABC op de basisschool. Heus, ik meen het. Het is van groot belang voor jouw succes. Vrijwel alle schoolse lessen staan jouw boodschapper in de weg. Alleen dat ABC is reuze handig, de rest is louter ballast.

Je moet weer teruggaan naar jouw creatieve kind. Je moet weer lenig leren denken. Weet je nog hoeveel plezier je had toen je de wereld aan het ontdekken was. Je kreeg wat tooltjes aangereikt en je zag ze puur als speeltjes. Je ging ermee aan de slag, maakte de prachtigste tekeningen, krabbelde er de leukste teksten bij.

En trots als een pauw was je. De hele wereld mocht het weten. Jouw krabbels en jouw kunstenmakerij maakten je blij. De beste werken kregen een ereplaatsje op het prikbord in de keuken. Of mooier nog, de wc werd ermee behangen.

Daar maalde je als kind totaal niet om. Niks blèh, wat doe je nou? Mijn kunst op het toilet? Toen was je slimmer dan al die grote mensen. Je werd niet gehinderd door valse ijdelheid. Daar zag iedereen het, dat wist je zeker. Wat een eer. Wat een beloning!

De beloning weer leren zien in het creatieve proces

Je moet weer terug naar dat kind. Toen wist je heel goed hoe je moest genieten van het creatieve proces. Behalve jij, is er niets veranderd. De beloning zit nog steeds in het spelen met de kleurpotloden, de tooltjes, het ABC. De beloning zit nog steeds in het ontdekken.

De wereld is geen strafkolonie. Het is een ontdekkingsreis. En met schrijven speelt een heel groot deel van dat ontdekken zich af in jouw hoofd. Het ABC is de blokkendoos waarvan jij telkens weer opnieuw een andere stapel vormt.

Elke nieuwe zin, elke kwinkslag, elke gedachte die jij opschrijft is een beloning op die reis. Voel dat heerlijke gevoel, roep het uit: ‘Wow, heb ik dat gemaakt?’ Voel die directe beloning, vanaf de eerste letter op papier.

Lees ook Writing Down the Bones maar eens om te zien dat schrijven niks met straf te maken heeft, maar alles met beloning.