Leer in een Vrije Werkkring creatief en overtuigend schrijven

• Tweet

Over creativiteit moet je niet praten. Als je wilt weten wat het is, dan moet je er gewoon mee aan de slag.

Twee weken terug heb ik in een co-workshop over bloggen een schrijfoefening laten doen. Er waren twaalf mensen in de groep: acht vrouwen, vier mannen.

Met mijn schrijfoefening ging het me speciaal om het bedenken van verhalen. Wat ik over wilde brengen, was dat er altijd iets te bloggen valt. Er zijn overal en altijd verhalen om ons heen. Ze hangen als het ware in de lucht. Als vruchten aan een boom. Soms moet je even moeite doen om ze te zien hangen, maar uiteindelijk hoef je ze maar te plukken.

Een prachtverhaal in een kwartier

Goed, wat was de opdracht voor mijn schrijfgroepje? Ik had een stuk of vijf bijzondere krantenfoto’s uitgeknipt van compleet verschillende onderwerpen, en daar een passend bijschrijft bij geplakt. Vervolgens had ik ze gekopieerd, ook weer een stuk of vijf keer. Zo’n 25 kopieën dus in totaal, van vijf verschillende onderwerpen.

Ik verdeelde ze in willekeurige stapeltjes over de verschillende tafels.

Mijn schrijvers en schrijfsters mochten zelf hun onderwerp kiezen uit de foto’s. En vervolgens was de opdracht:

“Ga erover schrijven. Kies de afbeelding die jou het meeste aanspreekt en begin gewoon. Het bijschrift is een toegift, dat mag je zien als aanvangszin, of als titel. Wat jij wil. Het is een startpunt om op gang te komen. Je mag het ook negeren. Je bent volkomen vrij. Laat je gaan.”

“Maak jouw verhaal bij de foto door de woorden ongeremd uit je pen te laten vloeien. Interpunctiefouten, kromme zinnen, grammatica die niet klopt; trek je er niks van aan. Blijf schrijven, hou de pen op het papier, ga diep in jezelf, laat de woorden naar boven komen. Duik helemaal in die foto voor je. Vind het verhaal dat erachter zit. Jouw verhaal!”

“Je hebt vijftien minuten. Het is geen wedstrijd, gewoon een oefening. De tijd gaat nu in.”

Het werd doodstil

Hier en daar een bangige blik, zenuwachtig geritsel met kopieën. Ieder zocht zijn favoriet uit de stapeltjes. Wat twijfel hier en daar; nee niet deze, toch nog even wisselen,…

Heel eventjes ging dat zo door, maar plotseling was het over. Iedereen zat te schrijven. Gebogen over blocnotes. Stilte in de ruimte, alleen het zachte glijden van balpennen op papier. Overal, aan ieder tafeltje, opperste concentratie.

Bij de een ontspannen schouders en een blik die dwars door het papier keek en haar verhaal zag gebeuren, terwijl de hand het opschreef.

Bij een ander ging het meer schoksgewijs. De pen kwam af en toe even los van het papier, zocht steun tegen de lippen. Er werd gedacht, wat weggekrast. Maar het schrijven bleef, er werd niet gestopt.

Een derde zag ik strak over het papier gebogen, de foto ernaast, de blik ging af en toe heen en weer, tussen foto en papier. De hand met de pen tussen de vingers, snel bewegend, schrijvend.

Als op dat moment iemand de zaal was ingelopen – wat gelukkig niet gebeurde – dan had die gedacht dat alles stil stond. Hier waren tijd en plaats verdwenen. Die vijftien minuten waren volstrekt niet belangrijk meer. Mijn groepje schrijfsters en schrijvers zat in een soort van productieve meditatie. Het was magisch om te zien.

Ideeën die tot leven komen

Ik zag dit moois gebeuren en ik heb zitten genieten. Creativiteit is zoiets prachtigs. Dat mensen uit het niets zomaar iets kunnen laten ontstaan; ideeën die zich in ons brein vormen, tot leven kunnen brengen. Dat leidt bij mij nog steeds tot verwondering en dat zal nooit veranderen.

Ik zag daar twaalf mensen iets creëren en ging er spontaan van houden. Zonder dat ik één letter van hun schrijfsels had gelezen, wist ik dat het allemaal prachtig en uniek was wat daar op twaalf blocnotes op papier kwam.

Uit de hypnose

Maar tijd is onverbiddelijk. Vijftien minuten zijn zo om.

Een enkele schrijfster, zag ik, had haar verhaal al afgerond voor het eindsein. De meesten zaten er nog heel diep in. Bij aanvang van de laatste minuut, gaf ik een kleine wenk. Ik had echt het gevoel dat ik ze voorzichtig uit de hypnose moest halen.

“Nog één minuut. We gaan zo stoppen. Wees niet bang het af te ronden, het maakt niet uit voor je verhaal. Een open einde is prima.”

Trriiingg

De “wekker” ging. Schouders werden uitgerekt, ruggen gestrekt. Buurmannen en buurvrouwen aan de tafeltjes keken elkaar aan alsof ze verrast waren elkaar hier te treffen. Terug in de gewone wereld.

Er ontstond geroezemoes. Een beetje opgewonden, opgelucht gepraat. “Hoe vond jij het?” “Wat heb jij geschreven?”

Ik zag trots en ook wel wat verbazing. Ze hadden iets geflikt. Zomaar vijftien minuten geschreven. Ieder voor zich had iets neergezet, misschien zelfs iets overwonnen in zichzelf. Het voelde heerlijk.

Emoties zoeken een uitweg

Wat ikzelf niet verwacht had, gebeurde vervolgens haast spontaan. Bijna iedereen wilde zijn verhaal kwijt aan de groep. Geen verlegenheid. Nou zullen anderen het ook weten! Creëren is een emotioneel proces en dat wil je delen.

Natuurlijk hebben we dat ook gedaan. We hebben een aantal van de verhalen aan elkaar voorgelezen. Als je dan ziet wat er voor prachtigs ontstaat in een luttele vijftien minuten.

Eén schrijfster had een compleet spannend verhaaltje met een clou en al afgeleverd, een andere was in een filosofisch pleidooi aangeland, een derde had iets komisch uitgewerkt.

Alle teksten waren heel persoonlijk, kwamen recht uit het hart. Allemaal uniek. Het was ook bijzonder om te zien hoe dezelfde foto’s totaal verschillende verhalen gaven.

Zo zie je wat er gebeurt als je barrières wegneemt, als je mensen de kans geeft om hun creativiteit te laten lopen. Geef de spelfouten ruim baan, laat de grammatica zo krom zijn als ie wil, vergeet de punten en komma’s. Creëer “Shitty first drafts”, ze zijn geweldig om te horen. Ze zijn heerlijk om te schrijven.

Een Vrije Werkkring!

En nu? Nu borrelt er iets in mijn hoofd. Ik wil hier verder mee en ik denk een aantal van jullie ook. Voor mij is dit het startsein van een Vrije Werkkring.

Wat ik voor me zie, is een kleine groep van Vrije Werkers die elkaar ontmoeten en van elkaar willen leren. Op gezette tijden, bijvoorbeeld maandelijks. Een paar uur telkens, en “in real life” dus. Op die momenten gaan we samen schrijven, en misschien ook wel andere creatieve dingen doen.

Maar laten we eens met schrijven beginnen. Creatief schrijven en overtuigend schrijven. Artikelen die je kunt gebruiken. Bijvoorbeeld voor je blog of voor je verkoopverhaal.

We kiezen een ontmoetingsplek. Ik stel voor Eindhoven, maar het mag wat mij betreft ook centraal in Nederland. Dan denk ik aan Utrecht. Ik faciliteer en regel ruimte. En ik zorg ook voor materialen en een stuk voorbereiding. Ik zet het zodanig op dat we concreet aan de slag kunnen.

De kosten wil ik laag houden. Ik kan het niet helemaal voor niets doen, want ik steek er tijd en geld in. Maar voor een paar tientjes per deelnemer, per keer, moet het te doen zijn.

Wie weet, als het een succes blijkt, komen er meer van dit soort Vrije Werkkringen in Nederland.

Ik heb er nog wel meer ideeën over, maar eerst wil ik jullie mening peilen. Het moet iets worden dat ook echt aan jullie wensen en ideeën tegemoet komt.

Dus ik wil jullie iets vragen. Ik heb een mini-enquête in elkaar gezet. Zou je die willen invullen? Je blijft volledig anoniem en het kost je hooguit een minuut of twee. Klik op de volgende link om er naartoe te gaan:

Mini-enquête Vrije Werkkring

Vul die enquête in. Ik waardeer het enorm als je je laat horen. Dan kom ik er binnen korte tijd op terug op deze plek.

Een Vrije Werkkring! Het zou zomaar een mooie nieuwe start van 2011 kunnen zijn.

(En natuurlijk, als je wilt, ik zie ook graag je mening in de reacties hieronder.)