Kort geleden gaf ik weer mijn workshop Moeiteloos Bloggen. Dat was opnieuw heerlijk om te doen.

Een leuke, gelijkgestemde groep Vrije Werkers. Ze kwamen samen om iets onder de knie te krijgen. Duidelijk met heel veel zin om daarin te slagen.

Als je ziet dat je samen stappen maakt op zo’n middag, samen verder komt, als iedereen er stuk voor stuk van leert en daar dankbaar voor is, dan is dat prachtig. Daarvan gaat het vlinderen in je buik.

Maar…

Een innerlijke censor als een reus

Op die workshop kwam ook een oude bekende voorbij. Eén van de deelneemsters vertelde de groep:

‘Ik kan best een goed stukje wegschrijven, maar als ik bezig ben, komt vaak de twijfel. Ik hoor mijzelf zeggen: “Is het wel goed genoeg? En, wat ik schrijf is toch allang bekend bij mijn lezers? Het is allemaal al ooit gezegd? Wat heb ik ze nou te bieden? Welke waarde kan ik nog toevoegen?” Deze gedachten blokkeren mij. Ik wordt bang om te schrijven en krijg geen letter meer op papier.’

Wij kennen allemaal de innerlijke censor. Dat kereltje dat op je schouder zit en dat je behoorlijk dwars kan zitten bij het schrijven. Hij fluistert je van alles in het oor over hoe het moet. Goed bedoeld, maar het werkt averechts.

Maar als je het ervaart zoals de deelneemster hierboven dan is ie heftig. Dat is geen kereltje meer, maar een reus die loodzwaar op je nekt leunt.

Hoe je een reus onderuit haalt

Toch is zij geen uitzondering. Ik hoor dit vaker.

Nou is een klein kereltje snel weggetikt, maar hoe doe je dat met een reus? Hoe haal je die onderuit?

Eigenlijk is er iets stuk. Het vertrouwen in jezelf. Je acht jezelf te klein. Geen wonder dat die censor als een reus uit een boos sprookje voelt.

En toch, de grap is: die reus dat ben je zelf, want je censor is je alter ego. Helemaal zelf gecreëerd.

En daar zit de hoop, want helemaal zelf gecreëerd, impliceert meteen: helemaal zelf af te breken. Nou, afbreken? In feite moet je iets herstellen. Dat is het vertrouwen in jezelf.

Dus hoe tackel je een reus? Door jezelf te laten zien hoe het werkelijk is.

Er zit namelijk een zonnige kant aan:

• Oude wijn in nieuwe zakken
• Alles is al eens bedacht
• Eenoog in het land der blinden

Abracadabra? Nee hoor, volg mij maar.

1. Oude wijn in nieuwe zakken

Je hebt altijd iets bijzonders voor een ander, iets dat waarde toevoegt.

Het gaat om jouw manier van brengen. Je hebt een eigen toonzetting. Die slaat bij de ene aan en bij de ander niet.

Door jouw uitleg, zul je zorgen voor een aha-effect bij een bepaalde groep. ‘Nu snap ik het’, zal die groep roepen, ‘eindelijk iemand die het begrijpelijk brengt.’

Met andere woorden: waar anderen falen, daar slaag jij. Met dezelfde ideeën, dezelfde theorie.

Je brengt misschien niks nieuws, maar je maakt wat er al is begrijpelijk. Je leert anderen iets die anders niet bereikt werden. En dat is waardevol. Altijd!

2. Alles is al eens bedacht

Natuurlijk is alles al eens bedacht. Wie zou je zijn om te denken dat je met iets compleet nieuws komt? Er zijn maar weinigen zo slim als Einstein, en zelfs hij borduurde voort op de bevindingen van vele anderen.

Maar is dat relevant? Moet je geniaal en superorigineel zijn?

Bekijk het eens van de andere kant. Van de kant van de lezers. Wat ooit al eens bedacht is, in een ver en grijs verleden, is compleet nieuw voor wie net komt kijken. Telkens weer moet oude kennis opnieuw worden uitgelegd.

Er staan steeds nieuwe generaties op die willen leren. Voor hen is alles vers en onbekend. Zij zitten vol met vragen. Die kun jij beantwoorden.

Telkens weer mogen ‘oude’ onderwerpen daarom in nieuwe blogs worden beschreven. Die van jou dus. Laat je niet weerhouden door ‘het is al eens gezegd’.

3. Eenoog in het land der blinden

Twijfel je aan je kennis? Denk je dat je niet goed genoeg bent? Durf je daarom niet te bloggen?

Ik zal je onthullen hoe het werkt:

Zoals je weet is in het land der blinden eenoog koning. Dat klinkt nogal negatief voor die koning, maar de grap is: het geldt voor elke koning.

Elke expert is uiteindelijk eenoog. Dat wil zeggen: zodra die omhoog kijkt, naar de grotere experts. Die weten het beter, dus voelt de expert zich dan een dummy.

De simpele truc is: kijk niet omhoog, maar kijk omlaag! Dan wordt je opeens waardevol als eenoog. Daar zitten de mensen die jij iets kunt leren.

Richt je met jouw boodschap op het land der blinden. Voor al dié mensen, ben jij de ziener. Jij kunt ze licht geven. Dat is prachtig.

Hele generaties staan te trappelen

Realiseer je dat je groeit, je leven lang. Dat geldt voor iedereen. Het is nooit af en nooit perfect, dus ook jij niet. Maar je hebt wel veel te delen, voor al die anderen die nog niet zover zijn gegroeid als jij.

Het zijn valse overtuigingen die je dwarszitten en het is je innerlijke censor die je ze aanpraat.

Laat je niet blokkeren door dat ventje, ook al voelt ie als een reus. Jij bent mythisch, want jij bent eenoog. Daar kan een sprookjesfiguur niet tegenop.

Dus hop, aan het bloggen. Hele generaties wachten op jouw berichten. Jij draagt over wat voor hun nieuw is. Jij helpt ze om de wereld te ontdekken.

En ze hangen aan jouw lippen, want ze smullen van hoe jij het zegt.

Er zit al tijdenlang een zinnetje in mijn hoofd. Hoe het zich daar genesteld heeft, weet ik niet. Ik moet het hebben opgepikt, of gelezen ergens:

‘Zodra je stopt met groeien, begin je te sterven.’

Wie helpt mij? Van wie is die uitspraak? Roep het in de reacties.

Een onheilspellend zinnetje over leren

Niet zo’n heel gezellig zinnetje, ik geef het meteen toe. Maar het is minder onheilspellend dan het lijkt. Dat zinnetje gaat over leren.

Zodra het leren stopt, zet de daling in. Dan ga je alleen nog maar achteruit.

Leren heb je nodig om vooruit te komen. Dat is wat het zegt. Je moet je blijven ontwikkelen.

Hoe zit het met het leren van Vrije Werkers?

Ik heb ooit tegen je gezegd: ‘Je moet de beste van jouw wereld worden.’ Daarmee bedoelde ik: de beste in jouw niche.

Die uitspraak staat nog steeds als een paal boven water.

Met die ambitie in je hoofd, ben je waarschijnlijk ook gestart als Vrije Werker.

Je las je als een vlijtig baasje door vele boeken heen. Je volgde webinars en teleseminars om steeds scherper te worden. Je zag het volgen van workshops als een echte investering.

Op naar de nummer 1 in jouw niche! En die instelling en ambitie heeft je ook een heel eind gebracht.

Maar hoe zit het nu? Nu je al een tijdje bezig bent.

Het loopt lekker, je verdient je boterham. Ben je nu nog steeds zo superambitieus? Of betrap je jezelf erop dat de zaken lekker comfortabel lopen en dat jij af en toe wegdoezelt in routine?

Ooit was je smoorverliefd

Heb ik iets geraakt bij je? Ga dan eens met me mee, terug in de tijd. Terug naar jouw start als Vrije Werker.

Voel weer hoe het was: de spanning van jezelf ontwikkelen, merken dat je steeds beter wordt in je vak. Merken dat jouw ster steeds verder rijst in jouw niche.

Was dat leren nou net niet wat je business zo opwindend maakte? Die ervaring van ‘wat ik gisteren slechts met moeite voor elkaar kreeg, gaat me vandaag gladjes af’. Het vertrouwd raken met de materie. Het vooruit leren zien van de hobbels, en weten hoe je ermee om moet gaan.

Hoe steiler de learning curve verliep, hoe verliefder je je voelde. Ook al was al het nieuwe op je weg soms intimiderend, je hart bonkte verwachtingsvol. Je kreeg het onbekende onder de knie. Je zag jezelf vooruit gaan.

Denk daar eens aan terug als de dag van vandaag als routine voelt.

Blijf leren, voor jezelf en voor je niche

Leren is opwindend. Dat moet je blijven doen, je hele Vrije Werkersbestaan. Schenk jezelf dat grote cadeau. Stop er tijd en geld in. Je verdient het en jouw niche verdient het.

Robert Benninga zegt niet zomaar: ‘Je moet 10% van je inkomen en tijd investeren in jezelf. Je moet blijven groeien, anders kun je nooit anderen inspireren.’ Kijk maar eens naar dit interview met hem op The Next Trainer. Het zit vol met eyeopeners.

Routine en verveling zijn dodelijk. Stop niet met groeien!

Ontwikkel jezelf, dan ontwikkel je je business. Lees, volg webinars en teleseminars, investeer in workshops waar jij scherp van wordt.

Je wordt niet alleen een steeds betere Vrije Werker, het levert je ook stof voor spannende, nieuwe diensten. Voeg ze toe en schreeuw het van de daken.

Investeer in die nummer 1 plek in jouw niche!

Dan is er nog die ene vraag over dat onheilspellende zinnetje. Heb jij een idee waar het vandaan zou kunnen komen? Stop mijn getob en laat het weten in de reacties.

Momenteel ben ik met een aantal activiteiten bezig om Vrije Werkers met hun start te helpen.

We gaan kickoffs maken zogezegd.

Zo zijn er de 15 lanceringen op 14 september. Die verzorg ik samen met The Next Trainer.

Dan zijn er de succesvolle Vrije Werkkringen. Ze worden na de zomer uitgebreid. Hoewel er veel ervaren mensen meedoen, vormen ze ook een soort van springplank voor veel startende Vrije Werkers.

En als derde loop ik met een idee rond om een kleine, uiterst waardevolle workshopreeks te maken voor wie het bloggen in de vingers wil krijgen. Binnenkort volgt meer daarover.

Nu ik zo met die eerste fase van het Vrije Werken bezig ben, komt er één vraag onwillekeurig telkens in mij op:

Hoe zit het met de innerlijke drijfveer?

Want een start maken als Vrije Werker is één ding, maar hoe zorg je dat je daarna ook doorzet? Dat je niet na een paar maanden ploeteren de lier maar weer aan de wilgen hangt.

Dat gebeurt helaas met de meerderheid van de starters. De verwachtingen zijn hoog, maar de opbrengsten in het begin slechts mager. En dat begin kan langer duren dan je denkt.

Je moet een flink aantal maanden op een houtje bijten. Misschien zelfs een jaar of meer.

Voordat het iets gaat worden, ben jij eerst heel wat pondjes kwijt. Daar moet je tegen kunnen. Het vergt stevig in je schoenen staan.

Wat is de oorzaak van veel valse starts?

Waar het vaak misgaat? Als de innerlijke drijfveer Jackpot heet.

Foute boel. Op die manier gaat het dus niet lukken. Als geld de grootste motivator is, begin je met een brevet van onvermogen.

Want wat ik je kan beloven, is dat het geld niet binnen zal gaan stromen. Althans niet in de eerste periode, een hoge uitzondering daargelaten. Het overkomt maar een enkeling dat hij meteen de jackpot wint.

Als je wilt dat jou dat ook gebeurt, investeer dan een paar tientjes in de Staatsloterij. Dan schat ik je kansen hoger in.

Jij moet je moet je door iets anders laten sturen. Want als jij op jouw houtje aan het bijten bent in dat cruciale eerste jaar of meer, dan is de wens naar dat grote geld een vloek.

Het is een drijfveer die averechts werkt, want jouw verwachtingen worden niet bewaarheid. En je hebt niets om je dan aan op te trekken. Dus de motivatie zakt je in de schoenen.

Mijn starters mogen geen valse starters worden

Er worden heel wat valse starts gemaakt. Dat wil ik met mijn activiteiten voorkomen.

Daarom hamer ik er nog maar weer eens op: jouw innerlijke drijfveer, daar draait alles om. Jouw heilige vuurtje is het belangrijkste van je business.

Het moet goed zitten met dat heilige vuurtje. Maak van geld niet je eerste keuze. Kies vanuit een hoger plan:

• Wat is de professie waar jouw hart warm van gaat kloppen?
• Voor welk maatschappelijk doel ga jij de barricaden op?
• Welke pijn wil jij wegnemen en bij wie?

Als die motivatie goed zit, dan pas komen de financiën om de hoek. Kijk dan of met wat jij wilt, ook een boterham te verdienen valt. En dat mag best een dik belegde zijn.

Je hebt een jaar of 80

Geloof mij, geen grote succesvolle ondernemer is ooit om de jackpot begonnen. Geen Henry Ford die daarom zijn eerste auto bouwde. Geen Steve Jobs die om die reden Apple startte.

Het draait om een oud, maar o zo waar cliché: alles valt of staat met passie.

Dat is iets dat komt van binnenuit. Vanuit een hoger doel. Jij wil iets maken van dit leven. Iets neerzetten op deze aardkloot. Iets dat bijzonder is en waardevol.

Je hebt een jaar of 80 en daar ga je iets speciaals van maken. Zodat je op het einde zeggen kunt: ‘Ik ben hier geweest met heel mijn ziel en zaligheid!’

Ja, nou wordt ie plechtig. Ik zie je denken

Maar toch? Als dat geen jackpot is!

De jackpot winnen, oké da’s leuk. Maar hem zelf verdienen, wat kan daar nou tegenop? Maak met mij de juiste start.

Ik wil het eens met je hebben over hoe jij bereikt wat je wilt bereiken. Ik wil het ook eens met je hebben over alle waarmaak-kansen die zomaar voor het grijpen liggen.

Ben je erbij? Mooi, hier staat een Mini Cooper. Stap in en maak dit reisje met me mee.

Chicken Soup for the Soul

Stel, je bent een Vrije Werker met een goed idee. Ik noem maar iets: jij hebt het plan opgevat om rond vier uur ’s middags de kantoortuinen langs te gaan. Cup-a-Soup–tijd.

Zitten ze massaal aan waterige instant bouillon waarvan je brokjes en vlokjes tussen de tanden krijgt. Je wordt er echt niet frisser van, wat Cup-a-Soup je ook belooft. Hun spotjes spreken boekdelen.

En jij weet het uit ervaring, want jij zat ook ooit in zo’n kantoortuin Cup-a-Soup te slurpen. Maar dat is lang geleden.

Een wild idee

Nu kom jij in een andere gedaante. Jij brengt de èchte geestelijke oppepper. Jij komt met heerlijke, voedzame kippensoep. Chicken Soup for the Soul, zoals je hem bij jouw oma kreeg.

Geurend naar foelie, laurier, andere kruiden en biologische kip. Mooi helder is ie. Er drijft een laagje goudkleurig vet op het oppervlak, zoals het hoort. Dat proeft mmmmm tussen de lippen. Uiteraard met vermicelli, sappige, blanke stukken kip, peterselie, selderij en andere heerlijke ingrediënten.

Zie je het voor je? Proef je ‘m al?

Het is natuurlijk maar een idee. Een absurd idee, een onhaalbaar idee:

1. Ze laten je niet binnen bij die kantoren
2. Die soep zal veel te duur zijn
3. Alleen maar kippensoep? Veel te weinig keuze
4. Logistiek onhaalbaar
5. Cup-a-Soup eruit concurreren? Wat een ijdelheid

Dus je bent nog niet begonnen of je stopt ermee.

Dit gaat over jouw missionaris

Ah, hier mis je iets en dat is jammer. Het is namelijk een fantastisch goed idee. Maar wat ontbreekt is de bezieling, jouw Chicken Soup for the Soul.

Als je heel eerlijk bent, zul je moeten erkennen dat je nog niet echt gekozen hebt voor je idee. Je bent nog dolende. Er is nog geen connectie met je heilig vuurtje. Het is nog niet wat je serieus, heel echt van binnen wilt.

Je ziet alleen maar beren op de weg. Je herkent geen mogelijkheden.

Het focus-effect

Vind jij het ook zo’n flitsend autootje? Die Mini Cooper. Sportief, knuffelbaar, sympathiek, milieuvriendelijk, compact.

Vanaf het moment dat je hebt besloten er een aan te schaffen, zie je niets dan Mini’s op de weg. Allerlei typen, allerlei kleuren, ze lijken zwaar in de overhand.

Je hebt echt lol in dat autootje, je wordt er warm van. Het lijkt misschien wat overdreven voor een auto, maar ’t is toch iets van bezieling. En plots rijden ze dan ook overal.

Dat heet ook wel het focus-effect. Als je intensief ergens mee bezig bent – echt in je hart – dan zie je overal associaties en verbanden. Of Mini Coopers dus. Ze waren er natuurlijk altijd al, maar nu zie je ze!

Word een missionaris

Zo kan het ook met jouw kippensoep. Je moet er met heel je hart en ziel achter staan. Je moet beseffen dat jouw kippensoep de werklust en plezier van het kantoorvolk naar boven haalt.

Maak van hun saaie tuin een kantoorparadijs. Dat wordt de zingeving van jouw werk, jouw missie.

Je moet een missionaris worden.

Proef wat van je eigen heerlijke kippensoep, versterk jouw ziel. Zie hoe waardevol je voor anderen kunt zijn met jouw dienst. Hoe je hun leven echt kunt verbeteren.

Dan zie je mogelijkheden, overal!

Het is helemaal geen absurd idee

Jouw idee een absurd idee? Ben je mal:

1. Ze laten je niet binnen bij die kantoren

Oké, de eerste keer is lastig, maar als je eenmaal binnen bent, laten ze je niet meer gaan. Om vier uur ‘s middags kijken ze reikhalzend naar je uit. Jij verzorgt hun dagelijkse feestje. Zij zorgen dat jij op andere plekken steeds makkelijker binnenkomt.

2. Die soep zal veel te duur zijn

Tuurlijk is ie duurder dan Cup-a-Soup. Gelukkig maar. Jij levert geen water met brokjes en vlokjes. Jij levert nostalgie, warmte, geborgenheid, pit en smaak: Chicken Soup for the Soul. Da’s niet zomaar soep. Het kantoorvolk wil er graag voor betalen. Ze zouden je niet eens geloven als je goedkoper was dan Cup-a-Soup. Bij een goed product met een echte ziel hoort een prijs die dat ook uitdrukt.

3. Alleen maar kippensoep? Veel te weinig keuze

Ja, die ene smaak, daar begint het mee. Maar als het wat gaat lopen, kunnen er zoveel smaken bij. Tomaat, groenten, ’s winters heerlijke snert. Komkommersoep voor de hete zomerdag. Allemaal ambachtelijk uit oma’s keuken. De mogelijkheden zijn eindeloos.

4. Logistiek onhaalbaar

Het is wat lastig organiseren in het begin. Een tweedehands busje, de pannen van thuis, een warmhoudplaatje. Maar let maar op, als het gaat lopen, dan koop jij snel een professionele Bain marie. Dan wordt jouw busje een bus. Met koelsysteem, met kookcomfort. Stap voor stap groeit jouw mobiele keuken. Alles kan, de techniek staat voor niks.

5. Cup-a-Soup eruit concurreren? Wat een ijdelheid

Welnee, niks ijdel, eruit concurreren is helemaal niet jouw doel. Jij gelooft gewoon in jouw ijzersterke micromerk. Dat gaat over authenticiteit, jouw persoonlijkheid. Daar kan geen Cup-a-Soup tegenop. Ze zijn er namelijk veel te groot voor.

Je leert de mogelijkheden zien

De mogelijkheden komen vanzelf. Ze waren er altijd al. Eerst zag je ze niet. Nu je er voor openstaat, dringen ze zich aan alle kanten op.

Welke mogelijkheden ik zie?

Nog eventjes en overal rijden Mini Coopers, met aan het stuur Vrije Werkers met een missie, zoals jij.

Let op, dit is wetenschap: ons gedrag wordt van nature bepaald door waar ons hart nu – op dit moment dus – sneller van gaat kloppen. Wij kijken nauwelijks vooruit.

Dat was handig in de bushbush. Zo kon je snel beslissen. Zie je een lekker kippetje? Erop af. Nu meteen! Smullen, voor een ander het wegkaapt. Hoor je het brullen van een leeuw? Als de sodemieter ervan tussen! Voordat er van jou gesmuld wordt.

Tegenwoordig gaat het over straf en beloning

Zo werkt dat nog steeds. Alleen in onze tijd gaat het over straf en beloning. En wat het eerste volgt, daar gedragen we ons naar. (Voor wie me niet gelooft, lees Dromen Durven Doen van Ben Tiggelaar.)

In het verkeer zie je dat dagelijks. We trappen nog wat steviger op het gas voor de snelle kick. Dat er weken achteraf een bekeuring in de bus rolt, is veel te ver verwijderd van de daad om ons gedrag echt te sturen.

Alleen niet waar een flitspaal staat. De flitspaal is de meesterzet van de verkeerspolitie die ons de straf meteen laat voelen. Die flitspaal werkt fantastisch. (Totdat we hem voorbij zijn. Dan gaan we toch weer voor de snelle kick. Zo houdt de wetenschap zijn gelijk.)

Wat heeft dat in hemelsnaam met schrijven te maken?

Ben er maar eerlijk over: schrijven voelt voor heel veel mensen als een straf. We associëren het met huiswerk, strafwerkregels, opstellen maken, proefwerken, examen doen, saaie scripties, ga zo nog maar even door.

Dat er, als je bent uitgeschreven, een heerlijk voldaan, zeg maar gerust geluksgevoel volgt, is te ver verwijderd van de eerste letters op papier om je gedrag echt te sturen.

De lol van schrijven is er vanaf dag één – die dag waarop we op de basisschool begonnen met het ABC – liefdevol en vakkundig uitgeramd. Schrijven is straf. Als de sodemieter ervan tussen dus!

Ons oergevoel zegt ons dat we dat gedrag moeten vermijden. Zou het direct beloond worden, dan zouden we dat heel anders zien. Straf en belonen hebben alles met lekker schrijven te maken.

Als kind herkende je de beloning heel goed

Goed, vergeet alles wat je leerde na dag één van het ABC op de basisschool. Heus, ik meen het. Het is van groot belang voor jouw succes. Vrijwel alle schoolse lessen staan jouw boodschapper in de weg. Alleen dat ABC is reuze handig, de rest is louter ballast.

Je moet weer teruggaan naar jouw creatieve kind. Je moet weer lenig leren denken. Weet je nog hoeveel plezier je had toen je de wereld aan het ontdekken was. Je kreeg wat tooltjes aangereikt en je zag ze puur als speeltjes. Je ging ermee aan de slag, maakte de prachtigste tekeningen, krabbelde er de leukste teksten bij.

En trots als een pauw was je. De hele wereld mocht het weten. Jouw krabbels en jouw kunstenmakerij maakten je blij. De beste werken kregen een ereplaatsje op het prikbord in de keuken. Of mooier nog, de wc werd ermee behangen.

Daar maalde je als kind totaal niet om. Niks blèh, wat doe je nou? Mijn kunst op het toilet? Toen was je slimmer dan al die grote mensen. Je werd niet gehinderd door valse ijdelheid. Daar zag iedereen het, dat wist je zeker. Wat een eer. Wat een beloning!

De beloning weer leren zien in het creatieve proces

Je moet weer terug naar dat kind. Toen wist je heel goed hoe je moest genieten van het creatieve proces. Behalve jij, is er niets veranderd. De beloning zit nog steeds in het spelen met de kleurpotloden, de tooltjes, het ABC. De beloning zit nog steeds in het ontdekken.

De wereld is geen strafkolonie. Het is een ontdekkingsreis. En met schrijven speelt een heel groot deel van dat ontdekken zich af in jouw hoofd. Het ABC is de blokkendoos waarvan jij telkens weer opnieuw een andere stapel vormt.

Elke nieuwe zin, elke kwinkslag, elke gedachte die jij opschrijft is een beloning op die reis. Voel dat heerlijke gevoel, roep het uit: ‘Wow, heb ik dat gemaakt?’ Voel die directe beloning, vanaf de eerste letter op papier.

Lees ook Writing Down the Bones maar eens om te zien dat schrijven niks met straf te maken heeft, maar alles met beloning.

Concurrentie is van alle tijden en van alle werelden. Wij ondernemers hebben het er vaak over en je zou zomaar denken dat die vloek alleen over ons is uitgesproken. Maar die gedachte is geheel misplaatst.

Wijlen Harry Mulisch werd in een interview eens de vraag gesteld wat hij vond van de eeuwigdurende discussie in de schrijverswereld: “Wat is literatuur en waar ligt de grens met lectuur? Hoe moet je als schrijver zijn om literatuur te maken? Wie valt in welke categorie?”

Een gecamoufleerde vraag naar wat hij van collega-schrijvers vond. De oude vos liet zich niet uit de tent lokken: “Dat is een discussie die ik langs me af laat glijden. Het is een kwestie van leven en laten leven. Ieder doet zijn ding op zijn manier. Ik zal anderen op dat vlak niks voorschrijven en er ook niet over oordelen. Ploeg jij lekker je eigen akker, dan ploeg ik de mijne.”

Het is natuurlijk ook de luxe van de grootheid. De afstand is al veilig. Maar toch, er zit veel in die reactie.

Hobbel jij er een beetje depri achteraan?

Als je denkt aan concurrenten, welk gevoel komt dan bij je op? Jaloezie, angst, afgunst?

Allemaal gevaarlijk. Het betekent dat je niet met jezelf bezig bent, maar met die ander. Dat is geen goed uitgangspunt. Jouw handelen wordt voortdurend afgestemd op dat van die ander.

Je degradeert jezelf tot een volger. Een onbevredigende rol, want een volger doet zelden wat hij of zij echt zou willen. Je laat je gedrag bepalen door een voorbeeld waar je je eigenlijk niet aan wilt spiegelen.

Je zult nooit zo goed worden als dat voorbeeld en het al helemaal niet voorbij streven. In plaats van proactief ben je reactief.

Je hobbelt er maar achteraan. Je voelt je een beetje depri. (Overigens: Er is een pil daartegen. Die heet coöperatieve competitie en zorgt ervoor dat jouw concurrent een maatje wordt.)

Concurrentie, wat kan jou het schelen?

In al dat hobbelen vergeet je helemaal wie je zelf bent. Waar kun jij jezelf verbeteren? Waar kun je nog meer toegevoegde waarde leveren, nog meer een kunstenaar zijn? Hoe kun je nog authentieker uit de hoek komen, nog meer jouw micromerk profileren?

Richt je op jezelf. Probeer niet een ander na te doen. In Rework van Jason Fried en David Heinemeier Hansson wordt dat mooi verwoord. Ik citeer het even:

Met de plannen voor een “iPod killer” ben je bij voorbaat kansloos. Dan laat je de jou toegekende waarde bepalen door de concurrentie. Je kunt Apple niet gaan “over-Applen”. Zij hebben de spelregels vastgesteld. En iemand die eigen regels heeft, valt niet te verslaan. Je zult met nieuwe regels moeten komen.

Concurrentie, wat kan jou het schelen? Concurrentie is er altijd. Je hebt er nauwelijks invloed op. Verspil je energie niet. Accepteer het gewoon, en doe intussen jouw eigen ding. Dat maakt je uniek, sterk en bijzonder voor je klanten.

De grote uitzondering

Er is maar één uitzondering die je mag maken. Er is er maar één waar je wel naar mag kijken. Moet kijken zelfs. Dat is die hele grote concurrent waar jij bewondering voor hebt. Het is jouw grote voorbeeld. Herken je wat ik bedoel?

Het is er een die niet voelt als een concurrent. Het is eerder jouw mentor. Een leermeester op afstand. Je kopieert hem niet. Hij of zij is een inspirator. Dat niveau wil jij ook bereiken, maar dan met jouw eigen unieke draai aan hetzelfde product of dienst.

Als je een schrijver bent, zou het wel eens Harry Mulisch kunnen zijn. Als je mp3-spelers produceert, wellicht Apple. Ben je een Nederlandse Vrije Werker die bedrijven adviseert, dan is het misschien Annemarie van Gaal.

Wie jouw grote voorbeeld ook is, uiteindelijk gaat het om jouw persoonlijke, unieke draai.

Ploeg lekker voort op je eigen akker!

Binnenkort geef ik een workshop voor een groep dames. Ik heb hem niet verkocht; zij - Petri, Conny, Evelyn, Jacqueline, Josefine - hebben mij uitgenodigd.

Ze gaan me technische vragen stellen. Over bloggen, over nieuwsbrieven. Over social media. Het wordt een echte hier-wordt-gewerkt-workshop, getuige de enorme lijst in mijn mailbox.

Ik weet totaal niet hoe het uit gaat pakken. Ik ben helemaal niet zo’n techneut. Alsof ik opnieuw moet leren fietsen, zo voelt het.

Toch hebben zij veel vertrouwen in me, dus ik stap er met de kin omhoog op af. Maar van binnen in mijn buik, oehh, daar kriebelt en borrelt het. Nu al!

Van onzekerheid tot zelfvertrouwen

Het is de onzekerheid. Vreemd fenomeen. Jij hebt er last van, de buitenwereld ziet iets anders. Zij ziet kwaliteiten en talenten die jij nauwelijks herkent. Jij ziet de defecten, jouw gebreken. Jij ziet alleen waar het mis kan gaan.

Mijn dames zien in mij de expert, terwijl ik zelf vooral mijn twijfels zie. Maar ik trek me aan hen op. Zij geven mij zelfvertrouwen door hun uitnodiging. Zij zijn mijn therapeuten.

Zij weten nog niet half hoeveel meer zij mij helpen met hun workshop, dan dat ik hun straks help met hun vragen. Ik groei erdoor. Nu al!

De onzekerheid geeft me onrust. Er komt iets verrassends aan. Maar er is één zekerheid: Ik ga het fiksen. Dat weet ik zeker. Dankzij mijn dames.

Ik wil je iets meegeven over onrust

Onrust, dat hoort typisch bij het Vrije Werken. Je moet er tegen kunnen:

• Onrust, doordat je niet weet wat er mogen gebeurt
• Onrust, doordat je niet weet wat je deze maand verdient
• Onrust, doordat je op ongezette tijden aan de slag gaat
• Onrust, doordat je op ongezette tijden aan de slag wilt
• Onrust, doordat het leven voor jou spannend is
• Onrust, doordat er voortdurend inspiratie in je hoofd borrelt

Je herkent het vast.

Laat het je niet deren. De buitenwereld geeft je haar vertrouwen. Trek je daaraan op.

Jij, beste Vrije Werker, beleeft een verrassend avontuur. Geniet daarvan en groei!

Ik heb wel eens een bedrijf verkocht. Dat is een bijzondere ervaring kan ik je zeggen. Spannend ook; je weet het niet, maar je hoopt natuurlijk dat je het gaat binnenhalen, dat riante bedrag dat jij in je hoofd hebt.

Met die verkoop van dat bedrijf – Allergiewinkel.nl – is het indertijd goed gegaan. Het is alweer een paar jaar terug. Mijn riante bedrag is volgens plan binnengekomen. Zo riant was het overigens niet. Maar wel genoeg om een tijdje comfortabel rust te nemen en eens te kijken naar de toekomst.

Het ideaalbeeld

Ik weet dat het een ideaalbeeld is van heel veel ondernemers: Een mooie tent opzetten, zorgen dat ie echt wat waard is – of althans als zodanig gezien wordt – en de boel vervolgens vet verkopen.

Ja, en dan? Op naar de Bahama’s, vanzelfsprekend!

Het gulden scenario. Cool.

Maar, zoals het altijd gaat, dat is slechts voor een enkeling weggelegd. Ik kan het weten, want ik zit ook niet op de Bahama’s. Ik ben gewoon weer lekker aan het werk. Het potje raakt op. Er moet brood op de plank.

Zijn wij luie donders?

Wat is dat toch met ons mensen? Waarom willen we toch zo snel mogelijk terug naar het absolute niks?

Zou het dan toch waar zijn? Zijn wij luie donders van nature?

Ik heb wel eens iets gelezen over tijdsbesteding van mensen versus hun mededieren. Dat ging over de uren die je dagelijks besteedt aan het binnenhalen van je natje en je droogje. Zeg maar, die basisdingen die je nodig hebt om te leven: eten, kleding, drinken, het dak boven je hoofd.

Daar scoren wij mensen dus absoluut beroerd. Zo’n 8 uur per dag zijn we aan het werk, en dan besteden we privé ook nog eens vele uren in de week aan boodschappen, ons kleden en verzorgen, en het onderhouden van ons huis. Waar het ongeveer op neer komt: 12 uur ploeteren, 4 uurtjes genieten (en 8 uur op één oor). Positief ingeschat.

Nee, de meeste andere dieren doen het een stuk slimmer. Ik weet de cijfers niet precies meer, dus pin me niet vast op wat ik nu ga claimen, maar een gemiddeld roofdier, zeg een leeuw of een tijger, heeft aan 2 uurtjes per dag genoeg voor een smakelijke boterham. De rest van de tijd is het luieren en in de zon liggen.

En kijk eens naar een koe. Een beetje knabbelen aan sprietjes in de wei. Wat zou het zijn? Verspreid over de dag, telkens een paar minuutjes: 2, 3 uur in totaal misschien? En de rest van de dag lekker uitbuiken in het koele gras. Oké, vooropgesteld dat het een bio-koe is. Geen intensieve veehouderij, dan is het leven minder fraai.

Nee, wij mensen zijn het niet die lui zijn van nature. Wij willen best werken voor de kost. Volgens mij hebben we er zelfs plezier in.

De manier van Vrije Werkers

Zo kom ik weer terug op de Bahama’s, het ideaalbeeld. Wij vinden dat helemaal niet zo cool. Niet als we recht in ons hart kijken.

Er zijn zat voorbeelden van ondernemers die de tent goed wisten te verkopen, een half jaartje gingen zeilen en vervolgens het toch niet konden laten. Voor ze de Bahama’s überhaupt bereikten, jeukte het alweer. Hop, aan de slag, nieuwe plannetjes uitbroeden, nieuwe ideeën een kans geven, opnieuw aan het ondernemen.

Het is gewoon veel te leuk om lekker bezig te zijn. Die leeuw, die tijger en die koe moeten het maar helemaal zelf weten. Laat ze lekker luieren, laat ze fijn in de waan dat ze op de Bahama’s zitten.

Wij mensen weten wel beter. Zeker de Vrije Werkers onder ons. Niets is zo leuk als wanneer je je ei kunt leggen. Ergens voor gaan, iets moois opbouwen. Iets ondernemen. Daar kan geen zonnig oord tegenop. Je gaat je maar vervelen op het strand. Een beetje doelloos hangen. Je dut in, wordt vadsig.

Nee, ons fortuin zit niet in een mooi eindstation onder een palmboom. Ook niet in een werkweek van 4 uur. Mensen zijn bouwers, ondernemende dieren. En als het even kan willen we dat doen op de manier van Vrije Werkers. Waarom? Simpel, omdat alleen dat echt voelt als de Bahama’s.

Er is een grote kuil op internet en bij tijd en wijle vallen wij er allemaal in. Om me heen zie ik het steeds gebeuren en ik heb mezelf ook al menigmaal moeten redden.

Ik zal nog vaak de duikeling maken. Klauterend langs de wand, trek ik mezelf dan weer omhoog.

Die kuil is eigenlijk een grote poel. Een wilde poel vol kleuren en vormen, borrelend als een soep. Een poel waar van alles te halen valt. Een poel waar je jezelf makkelijk in verliest.

Een poel van kennis.

Verslaafd aan het lebberen

Het is heerlijk dat die poel er is. Je kunt je er grenzeloos aan laven. Drinken uit die poel kost niets.

We staan er dan ook graag omheen met zijn allen. Erin zelfs. Als een kudde buffels, antilopen of giraffen. (Of kies een andere herkauwer waarmee jij graag vergeleken wordt.)

We lebberen en we lebberen, alsof ons leven er van afhangt. Ergens, zou je denken, moet de dorst gelest zijn. Maar de praktijk is anders. De poel werkt verslavend. We vinden hem zo aanlokkelijk. De verzadiging treedt nooit op.

Lekker druk, druk, druk

Geen probleem, zou je denken. Drink maar lekker door. Laaf je aan al die kennis, al die weetjes, al die informatie. Het kan niet slecht zijn. Hoe meer, hoe beter.

Maar nu wil ik je iets vragen, en graag een eerlijk antwoord. Als jij alsmaar staat te drinken aan die poel, komt er dan ook iets uit je handen? Of wordt alleen je buik alsmaar dikker en krijg je langzaamaan een waterhoofd?

Het voelt heerlijk comfortabel ja, om daar te wezen. Je bent lekker bezig, je geweten wordt gesust. Je kunt zeggen dat je druk, druk, druk bent.

Maar al die tijd dat jij daar staat te lurken, staat jouw productie en jouw creativiteit stil. En geloof me, ik kan het weten. Ik sta vaak zat zelf aan die poel.

Jouw redding van de buikpijn

Op een gegeven moment is het gewoon genoeg. Dan is je buik rond en wordt het tijd om aan de slag te gaan. Oké, ik weet het, er valt nog zoveel meer te halen. Er is nog zoveel meer dat je wilt weten.

Jij bent dat kind in die winkel vol snoep. Met aan je hand een moeder of een vader die je naar buiten trekt. En jij maar dreinen: “Mag ik die toverbal? Een dropveter?” ’t Is maar goed dat je ouders hebt. Dat is jouw redding van de buikpijn.

Waren ze er ook maar samen met jou aan die poel. Maar daar moet je het zelf zien te redden. En dat kun je overigens best. Je staat sterk genoeg op je benen. Jouw kinderjaren zijn voorbij.

Word geen saaie encyclopedie

Kennis, informatie, weetjes, het is allemaal prachtig. Maar alleen als je er ook iets mee doet.

Kennis om de kennis, brengt je niet verder. Sterker nog, het is fnuikend voor je scheppingsdrang. Het gevaar dreigt dat je een encyclopedie wordt die voor eigen eer en glorie alleen maar weetjes debiteert.

Weinig origineel, niet opbouwend.

Word een creatieve drinker

Op een bepaald moment moet je achterover leunen, een stukje wandelen, weg van die computer. Dan ga je iets doen met alle losse stukjes die je aan de poel verzameld hebt. Verbanden leggen, puzzelen ermee. Dan komen de ideeën.

Dat heet creativiteit en het gaat vrijwel vanzelf. Je hoeft er nauwelijks iets voor te doen. Als je maar regelmatig terugstapt van die poel en iets totaal anders doet dan lebberen.

Vrije Werkers zijn ook doeners. Je moet selectief zijn, drinken wat je nodig hebt. En vervolgens hup, creatief aan de slag ermee.

Want een licht aangeschoten geest is nou eenmaal productiever dan een dronken bui.

Zullen we het nieuwe jaar gewoon kalmpjes starten?

Geen gehaast. Het vet van de oliebollen zit nog in ons systeem. De bubbels van de champagne bruisen nog na in het hoofd.

Ik heb een lekker stukje voor je. Kort, een beetje wollig, heel relaxed en zeer toepasselijk.

Een nieuwe fase dient zich aan

Dit herken je vast wel:

Je loopt er al een tijdje mee rond. Alles wat je doet voelt stuurloos. Je ziel zit op dat spreekwoordelijke plekje onder je arm. Er ontbreekt iets aan de invulling van de dingen die je doet. Waar is het waarom?

Eigenlijk sta je stil, denk je.

Maar dan plots – soms pas na weken – wordt het helder. Opeens zie je de dingen scherp. Alsof het in je hoofd in een klap allemaal op zijn plaats valt. Daar is het waarom!

Het klopt gewoon wat je doet. Dit is de weg die je moet gaan. Hier moet je je op focussen. Dit is vruchtbare grond. Oh, heerlijk inzicht.

Niks stuurloos. Onderhuids was het al die tijd al duidelijk, maar jij zag het niet. Nog niet.

Wat er eigenlijk gaande was, was geen stilstand. Het was een schakelmoment. De afsluiting van een fase, de overgang naar een nieuwe. En jouw geest was zich aan het prepareren om de stap te maken.

Dat moment dat plotseling het inzicht kwam, was die stap: het begin van de nieuwe fase.

Als je meent dat je stilstaat, denk daar altijd aan. Het is het moment van de Dip, waarin jij schakelt om er beter uit te komen. Ga niet krampachtig op zoek naar het waarom. Het dient zich zelf aan.